වචන · සන්දර්භය · පුහුණුව
සංස්කෘත යෝග පාරිභාෂික ශබ්දකෝෂය
නියමයන් අක්ෂර පරිවර්තනය කර සන්දර්භය තුළ විස්තර කර ඇත. විවිධ පාඨ, සම්ප්‍රදායන් සහ නූතන ඉගැන්වීම් අනුව අර්ථ නිරූපණය වෙනස් විය හැකිය.
මෙම පාරිභාෂික ශබ්දකෝෂය යෝග සහ ඒ ආශ්‍රිත සම්ප්‍රදායන්හි භාවිතා වන සංස්කෘත වචන හඳුන්වා දෙයි. උච්චාරණයන් ආසන්න ඉඟි වන අතර, සුදුසුකම් ලත් භාෂා මූලාශ්‍රයකින් ශබ්ද සහ අක්ෂර පරිවර්තන පද්ධතිය ඉගෙන ගැනීම සඳහා ආදේශකයක් නොවේ.
A
- Ahimsa अहिंसा
- uh-HIM-sahහිංසා නොකිරීම; යෝග සන්දර්භයන් ඇතුළුව ඉන්දියානු දාර්ශනික හා ආගමික සම්ප්‍රදායන් කිහිපයක සාකච්ඡා කෙරෙන සදාචාරාත්මක මූලධර්මයකි.
- Asana आसन
- AH-suh-nuhආසනයක් හෝ ශාරීරික ඉරියව්වක් සඳහා භාවිත වන යෙදුමකි. එහි අර්ථය පාඨය සහ පුහුණු සන්දර්භය මත රඳා පවතී; නූතන ඉරියව් යෝගයේදී එය ශාරීරික ඉරියව් සඳහා භාවිතා වේ.
B
- Bhujanga भुजङ्ग
- bhu-JUNG-guhසර්පයෙකු හෝ නාගයෙකු සඳහා භාවිත වන සංස්කෘත පදයකි; එය භුජංගාසනය යන නාමයේ දක්නට ලැබේ.
- Bhujangasana भुजङ्गासन
- bhu-jung-GAH-suh-nuhනූතන ඉරියව් යෝගයේ දී සාමාන්‍යයෙන් කෝබ්‍රා ඉරියව්ව (Cobra Pose) ලෙස හඳුන්වනු ලබන මුනින්තලාව පිටුපසට නැමීමේ ඉරියව්වකි.
C
- Chakra चक्र
- CHUK-ruhඅක්ෂරමය වශයෙන් රෝදය හෝ කවය යන්නයි; විශේෂිත සම්ප්‍රදායන්හි සියුම් ශරීර ආකෘතිවල සංකල්පයකි. මෙම ආකෘති ව්‍යුහ විද්‍යාත්මක ව්‍යුහයන් නොවේ.
D
- Dharana धारणा
- dhaa-RAH-nuhයෝග සූත්‍ර සම්ප්‍රදායේ අෂ්ටාංගික රාමුව තුළ ඒකාග්‍රතාවය හෝ අවධානය රඳවා ගැනීම හා සම්බන්ධ පදයකි.
- Dhyana ध्यान
- dhyaa-nuhපාඨය සහ විවරණය අනුව බොහෝ විට භාවනාව හෝ තිරසාර මෙනෙහි කිරීම ලෙස විවිධ ආකාරවලින් පරිවර්තනය කර ඇති පදයකි.
- Drishti दृष्टि
- DRISH-teeසමහර යෝග උපදෙස් වලදී භාවිත වන බැල්ම හෝ අවධානය යොමු කිරීමේ ලක්ෂ්‍යයකි; විශේෂිත ක්‍රමය පුහුණුව අනුව වෙනස් වේ.
H
- Hatha Yoga हठयोग
- HUH-thuh YOH-guhඓතිහාසික වශයෙන් විවිධාකාර වූ යෝග පිළිවෙත් සහ පාඨ එකතුවකි; අද වන විට මෙම නාමය විවිධ පන්ති ආකෘති සඳහා ද භාවිතා වේ.
M
- Mantra मन्त्र
- MUN-truhවිවිධ ආගමික හා මෙනෙහි කිරීමේ සම්ප්‍රදායන් තුළ නැවත නැවත කීම හෝ සජ්ඣායනා කිරීම මගින් භාවිතා කරන වචනයක්, වාක්‍ය ඛණ්ඩයක් හෝ ශබ්දයකි.
- Mudra मुद्रा
- MOO-draaඅභිනයක් හෝ මුද්‍රාවක් සඳහා වන යෙදුමකි. යෝග, බෞද්ධ සහ අනෙකුත් දකුණු ආසියානු සන්දර්භයන් හරහා අර්ථ සහ භාවිතයන් වෙනස් වේ.
N
- Nadi नाडी
- NAH-deeසාම්ප්‍රදායික සියුම් ශරීර ආකෘතිවල විස්තර කර ඇති නාලිකාවකි; එය නූතන ව්‍යුහ විද්‍යාව මගින් හඳුනාගත් භෞතික වාහිනියක් නොවේ.
- Nadi Shodhana नाडीशोधन
- NAH-dee shoh-DHAH-nuhප්‍රත්‍යාවර්ත නාසා ශ්වසනය (නාඩි ශෝධන) ලෙස පොදුවේ උගන්වනු ලබන ශ්වසන පුහුණුවකි; උපදෙස් වෙනස් වන අතර එය සුවපහසුව පැවතිය යුතුය.
- Niyama नियम
- nee-YAH-muhයෝග සූත්‍ර සම්ප්‍රදාය හා සම්බන්ධ අෂ්ටාංගික රාමුව තුළ පුද්ගලික පිළිවෙත් වල ප්‍රවර්ගයකි.
P
- Pranayama प्राणायाम
- praa-naa-YAA-muhයෝග සම්ප්‍රදායන්හි හුස්ම ආශ්‍රිත පුහුණු පවුලකි; ක්‍රම සහ අර්ථකථන මූලාශ්‍රය සහ පරම්පරාව අනුව වෙනස් වේ.
S
- Samadhi समाधि
- suh-MAA-dheeවිවිධ ආකාරවලින් අර්ථකථනය කරන ලද පදයකි, බොහෝ විට යෝග සහ අනෙකුත් ඉන්දියානු සම්ප්‍රදායන්හි භාවනාමය සමාධිය හෝ ඒකාග්‍රතාවය සමඟ සම්බන්ධ වේ.
- Savasana शवासन
- shuh-VAA-suh-nuhනූතන ඉරියව් යෝගයේ දී සාමාන්‍යයෙන් මෘත ශරීර ඉරියව්ව (Corpse Pose) ලෙස හඳුන්වනු ලබන උඩුබැලි විවේකී ඉරියව්වකි.
- Surya Namaskar सूर्यनमस्कार
- SOOR-yuh nuh-muh-SKAA-ruhසාමාන්‍යයෙන් සූර්ය නමස්කාරය ලෙස හඳුන්වනු ලබන චලනයන් සහ ඉරියව් අනුපිළිවෙලකි; අනුවාද පාසල් සහ ගුරුවරුන් අනුව වෙනස් වේ.
T
- Tadasana ताडासन
- taa-DAA-suh-nuhනූතන ඉරියව් යෝගයේ දී සාමාන්‍යයෙන් කඳුකර ඉරියව්ව (Mountain Pose) ලෙස හඳුන්වනු ලබන සිටගෙන සිටින ඉරියව්වකි.
V
- Vinyasa विन्यास
- vih-NYAA-suhසංස්කෘත භාෂාවෙන් බිඳී ආ යෙදුමකි, පිළියෙල කිරීම හෝ ස්ථානගත කිරීම සහ නූතන පන්තිවල චලනය හුස්ම සමඟ සම්බන්ධ කිරීම ඇතුළු ක්‍රම කිහිපයකින් භාවිතා වේ.
Y
- Yama यम
- YUH-muhයෝග සූත්‍ර සම්ප්‍රදාය හා සම්බන්ධ අෂ්ටාංගික රාමුව තුළ සදාචාරාත්මක සංයමයන් හෝ විනය පිළිබඳ ප්‍රවර්ගයකි.
- Yoga योग
- YOH-guhවිනය, ක්‍රම හෝ මාර්ග සඳහා විවිධ දකුණු ආසියානු සම්ප්‍රදායන් විසින් භාවිත කරන පුළුල් යෙදුමකි; එය එක් ඒකාකාර පද්ධතියක් පමණක් අදහස් නොකරයි.
- Yoga Sutras योगसूत्र
- YOH-guh SOO-truhශාස්ත්‍රීය යෝග සම්ප්‍රදාය හා සම්බන්ධ සංයුක්ත සංස්කෘත පාඨයක් වන අතර එය විවරණ සහ පරිවර්තන මගින් සංරක්ෂණය කර අර්ථකථනය කර ඇත.
වැඩිදුර කියවීම්
මෙම පාරිභාෂික ශබ්දකෝෂය හැඳින්වීමේ මූලාශ්‍රයක් වන අතර, සම්පූර්ණ සංස්කෘත ශබ්දකෝෂයක් නොවේ. අදාළ ප්‍රාථමික පාඨය, පරිවර්තකයා සහ සම්ප්‍රදායට සාපේක්ෂව අර්ථ පරීක්ෂා කළ යුතුය.
Roots of Yoga, James Mallinson and Mark Singleton, Penguin UK, 2017